W powojennej Europie granice administracyjne poszczególnych państw raczej nie mają skłonności do wędrówek po mapie. Nie obserwujemy również tak spektakularnych i dramatycznych zjawisk jak podboje i rewolucje. W ostatnim czasie jedno z państw w samym centrum Europy zmieniło jednak całkiem sporo – swoją nazwę.
Holandia, bo oczywiście o niej mowa, na początku 2020 r. zmieniła będącą w powszechnym użyciu nazwę kraju na „Niderlandy”. Co spowodowało tę decyzję i jakie są jej konsekwencje? Czy określenie „Holandia” jest teraz błędne? W dalszej części artykułu postaramy się rozwiać wszelkie wątpliwości.
Historia nazw „Holandia” i „Niderlandy”
Germańska nazwa „Holandia” (niderl. Holland) pojawiła się po raz pierwszy w IX w. Prawdopodobnie pochodzi z połączenia staroniderlandzkich wyrazów holt („lesisty”) i lant („kraj”), co miało określać okolice Haarlemu. W XI wieku kroniki holenderskie nazywają już ten obszar Hrabstwem Holandii.
Natomiast nazwa „Niderlandy” w języku polskim początkowo obejmowała kraje, którymi władali Habsburgowie. Powstanie niepodległego państwa holenderskiego wywołało miks wersji Holandii, Niderlandów, a nawet innych opisowych form (np. Stany Skonfederowane).
Utworzenie współczesnego państwa holenderskiego w 1830 roku spowodowało w języku polskim praktycznie całkowite wyparcie „Niderlandów” przez „Holandię”. Dzisiejsze zamieszanie wywołała decyzja władz holenderskich, które zrezygnowały z „holenderskiego” nazewnictwa swojego kraju w marketingu.
Niderlandy czy Holandia – jak nazywa się teraz państwo ze stolicą w Amsterdamie?
Kraj tulipanów, kanałów i rowerów nosi pełną nazwę „Królestwo Niderlandów” (niderl. Koninkrijk der Nederlanden) i poza Europą obejmuje również terytoria znajdujące się na Karaibach. „Holandia” stanowi krótką formę nazwy państwa w języku polskim – jej odpowiednikiem zarówno w języku angielskim, jak i niderlandzkim, jest słowo Holland. Alternatywą dla tego skrótu jest określenie „Niderlandy” (ang. The Netherlands, niderl. Nederland).
Po zmianie z 2020 r. oficjalna nazwa państwa pozostaje taka sama, inna jest jedynie nazwa skrócona. Dotychczas „Holandia” i „Niderlandy” funkcjonowały obok siebie jako równoważne zamienniki, teraz formę preferowaną w oficjalnej komunikacji stanowią „Niderlandy”.
Dlaczego nastąpiła zmiana nazwy Holandii?
Za tą osobliwą zmianą stoi branża turystyczna, strategia promowania państwa i kierowania ruchem turystycznym. Oba skrótowe określenia Królestwa Niderlandów nawiązują do historycznych krain geograficznych, przy czym „Holandia” opisuje jedynie niewielki obszar kraju w dzisiejszej postaci, a konkretnie jego dwie zachodnie prowincje.
Na tym terenie znajdują się trzy największe miasta Holandii: Amsterdam, Rotterdam i Haga, co czyni go miejscem koncentracji ruchu turystycznego. „Niderlandy” (dosł. „niskie kraje”, co ma sens, ponieważ około jedna czwarta Holandii leży poniżej poziomu morza) to nieco szersze pojęcie, obejmujące całość europejskiego terytorium Holandii. Decyzję o zmianie nazwy kraju jego władze motywują zamiarem zwrócenia uwagi na tereny mniej rozpoznawalne i budzące z reguły mniejsze zainteresowanie turystów, a przez to osiągnięcia bardziej zrównoważonego ruchu turystycznego.
Czy to oznacza, że zmiana jest czysto kosmetyczna? Niekoniecznie – jeśli przyjrzymy się całej sprawie nieco bliżej, odkryjemy kilka niewygodnych kwestii, z jakimi boryka się współczesna Holandia. W ostatnich latach mówi się coraz głośniej o negatywnych konsekwencjach masowej turystyki dla samych miejsc atrakcyjnych turystycznie oraz dla lokalnych społeczności, a problem ten dotyka także wspomnianych wyżej zachodnich prowincji Holandii. Intensywny ruch turystyczny jest również napędzany zjawiskami, których żadna władza nie wykorzysta chętnie do promocji swojego kraju: prostytucją i dość swobodnym dostępem do substancji odurzających.
Holandia a Niderlandy: z czym wiąże się zmiana nazwy kraju?
Wspomniana modyfikacja ma charakter wyłącznie wewnątrzkrajowy i dotyczy dokumentów wydawanych przez organy władzy, instytucje edukacyjne i administracyjne. Rząd Holandii nie wymaga od innych państw stosowania określonego nazewnictwa ani w dokumentach oficjalnych, ani w codziennej komunikacji. Oznacza to, że użytkownicy języka polskiego w wypowiedziach potocznych mogą nazywać kraj van Gogha wedle własnych podobań – Holandią lub Niderlandami.
Niderlandy a Holandia: reakcje społeczne i międzynarodowe na zmianę nazwy
W związku ze zmianą nazwy Holandii wśród Polaków i innych narodowości pojawiła się niepewność co do tego, która forma jest poprawna. W tekstach, a tym bardziej w mowie, można spotkać różne wersje, co umacnia funkcjonowanie nazw „Holandia” i „Niderlandy” jako synonimów. Co istotne, polska Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych podaje jednak nadal tylko jedną oficjalną formę skrótową – „Holandia”, a w wersji pełnej oficjalnej „Królestwo Niderlandów”. Z kolei Unia Europejska zaleca stosowanie w dokumentach skróconej nazwy państwa „Niderlandy”.
Większe niż międzynarodowe konsekwencje były jednak skutki dla samego Królestwa Niderlandów. Zmiana nazewnictwa na stronach internetowych, logach, szyldach itp. kosztowała rząd aż 200 tys. euro.
